1 De voor-reden Luce over sijn Euangelium. 5 Zacharie ende Elisabets geslachte ende leven. 8 Een Engel verschijnt Zacharie inden tempel. 13 welcke hem voorseght d’ontfanckenisse ende geboorte Ioannis, wiens ampt hy beschrijft. 18 Zacharias sulcks niet geloovende wort dear over gestraft met stommicheyt voor een tijdt. 24 Elisabeth wort bevrucht. 26 De Engel Gabriel boodtschapt de maget Maria, datse den Sone Godts ontfangen ende baren sal. 39 sy reyst daer na tot Elisabeth, welcke haer met blijdtschap ontfanght ende salich prijst. 46 Maria danckt den Heere met eenen lof-sanck. 57 Elisabeth baert haren sone. 59 de welcke besneden ende Ioannes genaemt wort. 64 Zacharias wort wederom sprekende, ende singt den Heere eenen lofsanck, propheterende van het ampt Christi ende sijns voorloopers Ioannis. 80 die inde woestijne op-wast, ende wort sterck inden geest.
1 NA-de-mael
vele ter hant genomen hebben , om in orden te stellen een verhael van de dingen, die
onder ons volkomene sekerheyt hebben ,
2 Gelijck ons overgelevert hebben
die van den beginne selve aenschouwers ende dienaers
des woorts geweest zijn:
3 Soo heeft het oock my goet gedacht, hebbende alles
van voren aen neerstelick
ondersocht, vervolgens aen u te schrijven,
voortreffelicke
Theophile:
4 Op dat ghy meucht kennen de sekerheyt der dingen, daer van ghy
onderwesen zijt.
5 I
N de dagen
Herodis des Conincks van Iudea, was een seker Priester met name Zacharias,
van de
dagh-orden Abie: ende sijn wijf was uyt de dochteren Aarons, ende haren naem Elisabet.
6 Ende sy waren beyde rechtveerdigh
voor Godt, wandelende in alle de geboden ende rechten des Heeren
onberispelick.
7 Ende sy en hadden geen kindt, om dat Elisabet onvruchtbaer was, ende sy beyde verre op hare dagen gecomen waren.
8 Ende het geschiedde, dat als hy
het Priester-ampt bediende voor Godt inde beurte sijner dagh-orden,
9 Na de gewoonte der Priesterlicke bedieninge, hem te lote was gevallen,
dat hy soude ingaen inden Tempel des Heeren om te
reuck-offeren.
10 Ende alle de menichte des volcks was
buyten biddende ter uyre des reuckoffers.
11 Ende van hem wiert gesien een Engel des Heeren staende te rechter [zijden ] van den
altaer des reuck-offers.
12 Ende Zacharias [hem ] siende, wiert ontroert ende vreese is op hem gevallen.
13 Maer de Engel seyde tot hem, En vreest niet Zacharia, want uw’ gebedt is verhoort, ende uw’ wijf Elisabet sal u eenen sone baren, ende
ghy sult sijnen naem heeten
Ioannes.
14 Ende u sal blijdschap ende verheuginge zijn, ende vele
sullen haer over sijne geboorte verblijden.
15 Want hy sal
groot zijn voor den Heere:
noch
wijn noch stercken dranck en sal hy niet drincken, ende hy sal met den heyligen Geest vervult worden, oock van sijns moeders lijve aen.
16 Ende
sal vele der kinderen Israëls bekeeren tot den Heere haren Godt.
17 Ende
hy sal voor hem henen gaen
in den geest ende cracht Elie,
om te bekeeren de herten der vaderen tot de kinderen, ende de ongehoorsame tot de voorsichticheyt der rechtveerdige, om den Heere te bereyden een
toegerust volck.
18 Ende Zacharias seyde tot den Engel, Waer by sal ick dat weten? want
ick ben oudt, ende mijn wijf is verre op hare dagen gecomen.
19 Ende de Engel antwoordde, ende seyde tot hem, Ick ben Gabriel, die voor Godt
stae, ende ben uytgesonden om tot u te spreken, ende u dese dingen te
vercondigen.
20 Ende siet ghy sult swijgen, ende niet konnen spreken, tot op den dagh dat dese dingen geschiedt sullen zijn, om dies wille dat ghy mijne woorden niet gelooft en hebt, welcke vervult sullen worden op haren tijdt.
21 Ende het volck
was wachtende op Zachariam, ende waren verwondert, dat hy so lange vertoefde inden tempel.
22 Ende als hy uyt quam en konde hy tot haer niet spreken: ende sy bekenden dat hy een gesichte inden tempel gesien hadde. Ende hy wenckte haer toe, ende bleef stom.
23 Ende het geschiedde, als de dagen sijner bedieninge
vervult waren, dat hy na sijn huys ginck.
24 Ende na die dagen wiert Elisabet sijn wijf
bevrucht: ende sy verberghde haer
vijf maenden, seggende,
25 Alsoo heeft my de Heere gedaen, inde dagen in welcken hy [my ] aengesien heeft om
mijne
versmaetheyt onder de menschen wech te nemen.
26 Ende in de
seste maendt wiert de Engel Gabriel van Godt gesonden na een stadt in Galilea genaemt Nazareth,
27
Tot een maeghd die ondertrouwt was met eenen man, wiens name was Ioseph, uyt den
huyse Davids, ende de name der Maget was Maria.
28 Ende de Engel tot haer ingekomen zijnde, seyde, Weest gegroet ghy
begenadighde, de Heere [is ] met u, ghy [zijt ]
gesegent onder de vrouwen.
29 Ende als sy [hem ] sagh wiert sy zeer ontroert over dit sijn woort, ende overleyde hoedanige dese groetenisse mochte zijn.
30 Ende de Engel seyde tot haer, En vreest niet Maria, want ghy hebt genade by Godt gevonden.
31
Ende siet, ghy sult
bevrucht worden, ende eenen sone baren, ende sult sijnen
name heeten
JESUS .
32
Dese sal groot zijn, ende de Sone des Allerhooghsten
genaemt worden. Ende
Godt de Heere sal hem
den throon sijns
vaders Davids geven.
33
Ende hy sal over
het huys Iacobs
Coninck zijn in der eeuwicheyt, ende sijns Coninckrijcx en sal geen eynde zijn.
34 Ende Maria seyde tot den Engel,
Hoe sal dat wesen? dewijle ick geenen man en bekenne.
35 Ende de Engel antwoordende seyde tot haer, De heylige Geest sal
over u komen, ende de cracht des Allerhooghsten sal u overschaduwen. Daerom oock dat heylige dat uyt u
geboren sal worden, sal
Godts Sone genaemt worden.
36 Ende siet Elisabet
uwe nichte is oock selve bevrucht met eenen sone in haren ouderdom: ende dese maendt is haer, die onvruchtbaer genaemt was, de seste.
37
Want
geen dinck en sal by Godt onmogelick zijn.
38 Ende Maria seyde, Siet de dienstmaeght des Heeren: my geschiede na uwen woorde. Ende de Engel ginck wech van haer.
39 Ende Maria
opgestaen zijnde in die selve dagen, reysde met haeste na het geberghte in
een stadt Iuda.
40 Ende quam in het huys Zacharie, ende groettede Elisabet.
41 Ende het geschiedde als Elisabet de groetenisse Marie hoorde,
so sprongh het kindeken op in haren buyck: ende Elisabet wiert vervult met den heyligen Geest.
42 Ende riep uyt met grooter stemme, ende seyde, Gesegent [zijt ] ghy onder de vrouwen, ende gesegent [is ] de vrucht uwes buycks.
43 Ende van waer [komt ] my dit, dat de moeder mijns Heeren tot my komt?
44 Want siet als de stemme uwer groetenisse in mijne ooren geschiedde, so spronck het kindeken van vreuchden op in mijnen buyck.
45
Ende salich is [sy ] die gelooft heeft: Want de dingen, die haer
van den Heere geseght zijn, sullen volbracht worden.
46 Ende Maria seyde, Mijn ziele
maeckt groot den Heere:
47 Ende mijnen geest verheught hem in Godt mijnen Salichmaker:
48 Om dat hy
de nederheyt sijner dienstmaeght heeft aengesien: Want siet van nu aen sullen my salich spreken alle de geslachten.
49 Want groote dingen heeft aen my gedaen hy die machtich is, ende heylich [is ] sijnen naem.
50
Ende sijne barmherticheyt is
van geslachte tot geslachte over de gene die hem vreesen.
51
Hy heeft
een crachtigh werck gedaen
door sijnen arm:
Hy heeft
verstroyt de hooghmoedige in de gedachten harer herten.
52 Hy heeft machtige van de throonen afgetrocken, ende
nedrige heeft hy verhooght.
53
Hongerige heeft hy met goederen vervult: ende rijcke heeft hy ledich wech gesonden.
54
Hy heeft Israël sijnen knecht
opgenomen, op dat hy gedachtich ware der barmherticheyt,
55 (Gelijck hy gesproken heeft tot onse vaderen, [namelick ]
tot Abraham, ende sijnen zade) inder eeuwicheyt.
56 Ende Maria bleef by haer ontrent drie maenden, ende keerde weder tot haer huys.
57 Ende de tijdt Elisabets wiert vervult, dat sy baren soude, ende sy baerde eenen sone.
58 Ende die daer rontom’ woonden, ende hare magen, hoorden dat de Heere sijne barmherticheyt
grootelicks aen haer bewesen hadde: ende
waren met haer verblijdt.
59 Ende het geschiedde dat sy op den
achtsten dagh quamen , om het kindeken te besnijden, ende
noemden het Zachariam, na den name sijns vaders.
60 Ende sijne moeder antwoordde ende seyde, Niet [also ]: maer
hy sal Ioannes heeten.
61 Ende sy seyden tot haer, Daer en is niemandt in uw’
maeghschap, die met dien naem genaemt wort.
62 Ende sy wenckten sijnen vader, hoe hy wilde dat hy genaemt soude worden.
63 Ende als hy
een schrijf-tafelken ge-eyscht hadde, schreef hy, seggende, Ioannes is sijnen name. Ende sy verwonderden haer alle.
64 Ende terstont wiert sijnen mondt geopent, ende sijne tonge [los gemaeckt ], ende hy sprack, Godt
lovende.
65 Ende daer quam vreese over alle die rontom haer woonden, ende in het geheele geberchte van Iudea wiert veel gesproken van alle dese
dingen.
66 Ende alle die het hoorden
namen het ter herten, seggende, Wat sal doch dit kindeken wesen? Ende
de handt des Heeren was met hem.
67 Ende Zacharias sijn vader wiert vervult met den heyligen Geest, ende propheteerde, seggende,
68
Gelooft [zij ] de Heere, de Godt Israëls, want hy heeft
besocht, ende verlossinge te wege gebracht sijnen volcke:
69
Ende heeft
eenen hoorn der salicheyt ons opgerecht, in het huys Davids sijns knechts.
70
Gelijck hy gesproken heeft door den mondt sijner heyliger Propheten, die
van den beginne der werelt [geweest zijn ],
71 [Namelick ] eene verlossinge van onse vyanden, ende van de handt aller der gene die ons haten.
72 Op dat hy barmherticheyt dede aen onse Vaderen, ende
gedachtich ware sijns heyligen verbondts:
73
[Ende ]
des eedts, dien hy Abraham onsen Vader gesworen heeft, om ons te geven,
74
Dat wy verlost zijnde uyt de handt onser vyanden, hem dienen souden sonder vreese,
75
In heylicheyt ende gerechticheyt voor hem, alle de dagen onses levens.
76
Ende ghy kindeken sult een propheet des Alderhooghsten genaemt worden: want ghy sult voor het aengesicht
des Heeren voor henen gaen, om sijne wegen te bereyden.
77
Om sijnen volcke kennisse der salicheyt te geven,
in vergevinge harer sonden.
78 Door de
innerlicke bewegingen der barmherticheyt onses Godts, met welcke ons besocht heeft
de
Opganck uyt der hoochte.
79
Om te
verschijnen den genen die geseten zijn in duysternisse, ende schaduwe des doots: om onse voeten te richten op den wech des vredes.
80
Ende het kindeken wies op, ende wiert gesterckt
inden geest, ende was inde woestijnen tot den dagh
sijner vertooninge aen Israël.
Inleiding
1 Aangezien velen ter hand genomen hebben, om in orde te stellen een verhaal van de dingen, die onder ons volkomen zekerheid hebben;
2 Gelijk ons overgeleverd hebben, die van den beginne zelf aanschouwers en dienaars des Woords geweest zijn;
3 Zo heeft het ook mij goed gedacht, alles van voren aan naarstig onderzocht hebbende, vervolgens aan u te schrijven, voortreffelijke Theófilus!
4 Opdat gij moogt kennen de zekerheid van de dingen, waarvan gij onderwezen zijt.
Geboorte van Johannes de Doper aangekondigd
5 In de dagen van Heródes, de koning van Judéa, was een zeker priester, met name Zacharías,
van de dagorde van Abía; en zijn vrouw was uit de dochters van Aäron, en haar naam Elizabet.
6 En zij waren beiden rechtvaardig voor God, wandelende in al de geboden en rechten des Heeren, onberispelijk.
7 En zij hadden geen kind, omdat Elizabet onvruchtbaar was, en zij beiden ver op hun dagen gekomen waren.
8 En het geschiedde, dat, toen hij het priesterambt bediende voor God, in de beurt van zijn dagorde,
9 Naar de gewoonte der priesterlijke bediening, hem ten lote was gevallen,
dat hij zou ingaan in de tempel des Heeren om te
reukofferen.
10 En al de menigte des volks was buiten, biddende, ten ure van het reukoffer.
11 En van hem werd gezien een engel des Heeren, staande ter rechterzijde van het reukofferaltaar.
12 En Zacharías, hem ziende, werd ontroerd, en vrees is op hem gevallen.
13 Maar de engel zeide tot hem: Vrees niet, Zacharías! want uw gebed is verhoord, en uw vrouw Elizabet zal u een zoon baren, en
gij zult zijn naam noemen Johannes.
14 En u zal blijdschap en verheuging zijn, en velen
zullen zich over zijn geboorte verblijden.
15 Want hij zal groot zijn voor de Heere;
noch wijn, noch sterke drank zal hij drinken, en hij zal met de Heilige Geest vervuld worden, ook van het lijf van zijn moeder aan.
16 En
hij zal velen van de kinderen Israëls bekeren tot de Heere, hun God.
17 En
hij zal voor Hem heengaan, in de geest en de kracht van Elía,
om te bekeren de harten der vaderen tot de kinderen, en de ongehoorzamen tot de voorzichtigheid der rechtvaardigen, om de Heere te bereiden een toegerust volk.
18 En Zacharias zeide tot de engel: Waarbij zal ik dat weten? Want
ik ben oud, en mijn vrouw is ver op haar dagen gekomen.
19 En de engel antwoordde en zeide tot hem: Ik ben Gabriël, die voor God sta, en ben uitgezonden, om tot u te spreken, en u deze dingen te verkondigen.
20 En zie, gij zult zwijgen, en niet kunnen spreken, tot op de dag, dat deze dingen geschied zullen zijn; daarom, dat gij mijn woorden niet geloofd hebt, die vervuld zullen worden op hun tijd.
21 En het volk was wachtende op Zacharías, en zij waren verwonderd, dat hij zo lang vertoefde in de tempel.
22 En toen hij uitkwam, kon hij tot hen niet spreken; en zij bekenden, dat hij een gezicht in de tempel gezien had. En hij wenkte hun toe, en bleef stom.
23 En het geschiedde, toen de dagen van zijn bediening vervuld waren, dat hij naar zijn huis ging.
24 En na die dagen werd Elizabet, zijn vrouw, bevrucht; en zij verborg zich vijf maanden, zeggende:
25 Alzo heeft de Heere mij gedaan, in de dagen, in welke Hij mij aangezien heeft, om
mijn smaadheid onder de mensen weg te nemen.
Geboorte van Jezus aangekondigd
26 En in de zesde maand werd de engel Gabriël door God gezonden naar een stad in Galiléa, genaamd Názareth;
27
Tot een maagd, die ondertrouwd was met een man, wiens naam was Jozef, uit het huis van David; en de naam van de maagd was Maria.
28 En de engel tot haar ingekomen zijnde, zeide: Wees gegroet, gij begenadigde; de Heere is met u; gij zijt gezegend onder de vrouwen.
29 En toen zij hem zag, werd zij zeer ontroerd over dit zijn woord, en overlegde, hoedanig deze groetenis mocht zijn.
30 En de engel zeide tot haar: Vrees niet, Maria, want gij hebt genade bij God gevonden.
31 En
zie, gij zult bevrucht worden, en een Zoon baren, en zult Zijn
naam noemen JEZUS.
32
Deze zal groot zijn, en de Zoon van de Allerhoogste genaamd worden; en
God, de Heere, zal Hem de troon van Zijn vader David geven.
33
En Hij zal over het huis Jakobs Koning zijn in eeuwigheid, en aan Zijn Koninkrijk zal geen einde zijn.
34 En Maria zeide tot de engel: Hoe zal dat wezen, daar ik geen man beken?
35 En de engel, antwoordende, zeide tot haar: De Heilige Geest zal over u komen, en de kracht van de Allerhoogste zal u overschaduwen; daarom ook, dat Heilige, Dat uit u geboren zal worden, zal Gods Zoon genaamd worden.
36 En zie, Elizabet, uw nicht, is ook zelf bevrucht, met een zoon, in haar ouderdom; en deze maand is haar, die onvruchtbaar genaamd was, de zesde.
37
Want geen ding zal bij God onmogelijk zijn.
38 En Maria zeide: Zie, de dienstmaagd des Heeren; mij geschiede naar uw woord. En de engel ging weg van haar.
Maria bezoekt Elizabet
39 En Maria, opgestaan zijnde in diezelfde dagen, reisde met haast naar het gebergte, in een stad van Juda;
40 En kwam in het huis van Zacharias, en groette Elizabet.
41 En het geschiedde, toen Elizabet de groetenis van Maria hoorde, zo sprong het kindeke op in haar buik; en Elizabet werd vervuld met de Heilige Geest;
42 En riep uit met grote stem, en zeide: Gezegend zijt gij onder de vrouwen, en gezegend is de vrucht van uw buik!
43 En van waar komt mij dit, dat de moeder mijns Heeren tot mij komt?
44 Want zie, toen de stem van uw groetenis in mijn oren geschiedde, zo sprong het kindeke van vreugde op in mijn buik.
45
En zalig is zij , die geloofd heeft; want de dingen, die haar van de Heere gezegd zijn, zullen volbracht worden.
Lofzang van Maria
46 En Maria zeide: Mijn ziel maakt groot de Heere;
47 En mijn geest verheugt zich in God, mijn Zaligmaker;
48 Omdat Hij de lage staat van Zijn dienstmaagd heeft aangezien; want zie, van nu aan zullen mij zalig spreken al de geslachten.
49 Want grote dingen heeft aan mij gedaan Hij, Die machtig is, en heilig is Zijn Naam.
50
En Zijn barmhartigheid is van geslacht tot geslacht over hen, die Hem vrezen.
51
Hij heeft een krachtig werk gedaan door Zijn arm;
Hij heeft verstrooid de hoogmoedigen in de gedachten hunner harten.
52 Hij heeft machtigen van de tronen afgetrokken, en
nederigen heeft Hij verhoogd.
53
Hongerigen heeft Hij met goederen vervuld; en rijken heeft Hij ledig weggezonden.
54
Hij heeft Israël, Zijn knecht, opgenomen, opdat Hij gedachtig ware aan de barmhartigheid,
55 (Gelijk Hij gesproken heeft tot onze vaderen, namelijk
tot Abraham, en zijn zaad) in eeuwigheid.
56 En Maria bleef bij haar omtrent drie maanden, en keerde weer tot haar huis.
Geboorte van Johannes de Doper
57 En de tijd van Elizabet werd vervuld, dat zij baren zou, en zij baarde een zoon.
58 En die daar rondom woonden, en haar verwanten hoorden, dat de Heere Zijn barmhartigheid grotelijks aan haar bewezen had, en
waren met haar verblijd.
59 En het geschiedde, dat zij op de
achtste dag kwamen, om het kindeke te besnijden, en noemden het Zacharías, naar de naam van zijn vader.
60 En zijn moeder antwoordde en zeide: Niet alzo , maar
hij zal Johannes heten.
61 En zij zeiden tot haar: Er is niemand in uw geslacht, die met die naam genaamd wordt.
62 En zij wenkten zijn vader, hoe hij wilde, dat hij genaamd zou worden.
63 En toen hij een schrijftafeltje geëist had, schreef hij, zeggende: Johannes is zijn naam. En zij verwonderden zich allen.
64 En terstond werd zijn mond geopend, en zijn tong losgemaakt ; en hij sprak, God lovende.
65 En er kwam vrees over allen, die rondom hen woonden; en in het gehele gebergte van Judéa werd veel gesproken van al deze dingen.
66 En allen, die het hoorden, namen het ter harte, zeggende: Wat zal toch dit kindeke wezen? En de hand des Heeren was met hem.
Lofzang van Zacharias
67 En Zacharias, zijn vader, werd vervuld met de Heilige Geest, en profeteerde, zeggende:
68 Geloofd zij de Heere, de God Israëls, want Hij heeft bezocht, en verlossing te weeg gebracht voor Zijn volk;
69
En heeft een hoorn der zaligheid ons opgericht, in het huis van David, Zijn knecht;
70
Gelijk Hij gesproken heeft door de mond van Zijn heilige profeten, die van het begin der wereld geweest zijn ;
71 Namelijk een verlossing van onze vijanden, en van de hand van al degenen, die ons haten;
72 Opdat Hij barmhartigheid deed aan onze vaderen, en gedachtig ware aan Zijn heilig verbond;
73
En aan de eed, die Hij Abraham, onze vader, gezworen heeft, om ons te geven,
74
Dat wij, verlost zijnde uit de hand van onze vijanden, Hem dienen zouden zonder vrees.
75
In heiligheid en gerechtigheid voor Hem, al de dagen van ons leven.
76
En gij, kindeke, zult een profeet van de Allerhoogste genaamd worden; want gij zult voor het aangezicht des Heeren heengaan, om Zijn wegen te bereiden;
77
Om Zijn volk kennis der zaligheid te geven, in vergeving van hun zonden,
78 Door de innerlijke bewegingen der barmhartigheid van onze God, waarmee ons bezocht heeft de
Opgang uit de hoogte;
79
Om te verschijnen aan hen, die gezeten zijn in duisternis en schaduw des doods; om onze voeten te richten op de weg des vredes.
80
En het kindeke groeide op, en werd gesterkt in de geest, en was in de woestijnen, tot de dag van zijn vertoning aan Israël.
