1 Paulus predickt Christum tot Thessalonica. 4 Sommige Ioden ende vele Griecken gelooven. 5 andere verwecken tegen haer oproer, ende trecken Iason voor de Overste der stadt. 10 Doch Paulus ende Silas ontkomen, ende reysen na Bereen, daer sy oock prediken. 11 ende vele de Schrift neerstelick ondersoeckende worden geloovigh. 13 De Ioden van Thessalonica vervolgen hem oock aldaer, ’t volck beroerende. 14 maer de broeders geleyden Paulum tot Athenen. 16 alwaer hy hem ontstelt over de afgoderije. 18 ende wort van sommige Epicureesche ende Stoische Philosophen bespot. 19 op de richtplaetse gebracht. 20 ende van sijne leere naerder ondervraeght. 22 Waer over hy haer onderrecht van de ydelheyt der afgoden, ende van de kennisse ende dienst des waren Godts, die hemel en aerde geschapen heeft ende regeert, welcken sy oock onbekent eenen altaer hadden opgerecht. 30 Vermaent haer dan tot bekeeringe ende geloove in Christum , die van den dooden opgeweckt, ende tot een Rechter der werelt gestelt is. 32 ’t welck sommige bespotteden, ende sommige geloofden, onder dewelcke oock waren Dionysius Areopagita ende Damaris.
1 ENde door
Amphipolis
ende Apollonia [haren ] wegh genomen hebbende, quamen sy tot
Thessalonica, alwaer een Synagoge der Ioden was.
2 Ende Paulus, gelijck hy gewoon was, gingh tot haer in, ende drie Sabbathen langh handelde hy met haer
uyt de Schriften,
3 [Deselve ]
openende, ende voor [oogen ] stellende,
dat de Christus moeste lijden ende opstaen uyt den dooden, ende dat dese Iesus is
de Christus, dien ick, [seyde hy ] u-lieden verkondige.
4
Ende sommige uyt haer
geloofden, ende wierden Paulo ende Sile
toegevoeght, ende van
Godtsdienstige Griecken een groote menighte, ende van de voorneemste vrouwen
niet weynige.
5 Maer de Ioden
die ongehoorsaem waren
[dit ] benijdende, namen tot haer eenige boose mannen, uyt
de mercktboeven, ende
maeckten dat het volck te hoope liep, ende beroerden de stadt: ende op het huys
Iasons
aenvallende, sochten syse
tot het volck te brengen.
6 Ende als syse niet en vonden, trocken sy Iason ende eenige broeders voor de Overste der stadt, roepende,
Dese, die de werelt
in roere hebben gestelt, zijn oock hier gekomen.
7 Welcke Iason in [sijn huys ] genomen heeft: ende alle dese doen tegen de
geboden des Keysers,
seggende datter
een ander Koningh is, [namelick ] eenen Iesus.
8 Ende sy beroerden de schare, ende de Overste der stadt, die dit hoorden.
9 Doch als sy van Iason ende de andere
vergenoeginge ontfangen hadden, lieten syse gaen.
10 Ende de broeders sonden terstont
des nachts Paulum ende Silam
wech na Bereen: welcke
daer gekomen zijnde gingen henen na de Synagoge der Ioden.
11 Ende dese waren
edelder dan die te Thessalonica waren, [als ] die
het woort ontfingen met alle
toegenegentheyt,
ondersoeckende dagelicks
de Schriften, of dese dingen alsoo waren.
12 Vele dan uyt haer geloofden, ende der Grieckscher eerlicke vrouwen ende der mannen niet weynige.
13 Maer als de Ioden van Thessalonica verstonden dat het woort Godts oock te Bereen van Paulo verkondight wiert, quamen sy oock daer,
ende
beweeghden de scharen.
14 Doch de broeders sonden doe van stonden aen Paulum wech, dat hy ginge
als na de zee: maer Silas ende Timotheus bleven aldaer.
15 Ende die Paulum
geleydden brachten hem tot Athenen toe: ende
als sy bevel gekregen hadden aen Silam ende Timotheum, dat sy op het spoedighste tot hem souden komen, vertrocken sy.
16 Ende terwijle Paulus haer te Athenen verwachtede, wiert sijnen
geest in hem
ontsteken, siende dat de stadt
soo seer afgodisch was.
17 Hij
handelde dan in de Synagoge met de Ioden, ende met de gene die
Godtsdienstigh waren, ende op de merckt alle dage met de gene
die [hem ] voor quamen.
18 Ende sommige van de
Epicureische ende
Stoische Philosophen streden met hem: ende sommige seyden, Wat wil doch dese
klapper seggen? Maer andere [seyden ,] Hy schijnt een verkondiger te zijn van vreemde Goden: om dat hy haer Iesum ende de opstandinge
verkondighde.
19 Ende sy namen hem, ende brachten [hem ] op de [plaetse genaemt ]
Areopagus, seggende, Konnen wy [niet ] weten welcke dese nieuwe leere zy, daer ghy van spreeckt?
20 Want
ghy brenght eenige vreemde dingen voor onse ooren. Wy willen dan weten wat doch dit zijn wil.
21 (Die van Athenen nu alle, ende
de vreemdelingen die haer daer onthielden, en besteden [haren ] tijt tot niet anders, dan om
wat nieuws te seggen ende te hooren)
22 Ende Paulus staende in het midden van de [plaetse genaemt ] Areopagus, seyde, Ghy mannen van Athenen, ick
bemercke dat ghy allesins gelijck als
Godtsdienstiger zijt.
23 Want [de stadt ] doorgaende, ende aenschouwende uwe
heylighdommen, hebbe ick oock eenen altaer gevonden, op welcken
een opschrift stont, DEN
ONBEKENDEN GODT . Desen dan dien ghy
niet kennende dient, verkondige ick u-lieden.
24
De Godt die de werelt gemaeckt heeft, ende alles dat daer in is, dese zijnde een Heere des hemels ende der aerde,
en woont niet in tempelen met handen gemaeckt:
25 Ende en wort oock van menschen handen niet gedient, [als ]
yets behoevende,
alsoo hy selve alleen het leven, ende den adem, ende alle dingen geeft.
26 Ende heeft uyt
eenen bloede het gantsche
geslachte der menschen gemaeckt, om
op den geheelen aerdtbodem te woonen,
bescheyden hebbende de tijden te voren geordineert, ende de bepalingen van hare wooninge.
27 Op dat sy den Heere souden soecken, of sy hem
immers
tasten ende vinden mochten: hoewel hy niet verre en is van een yegelick van ons.
28 Want
in hem leven wy, ende bewegen ons, ende
zijn wy: gelijck oock
eenige van uwe Poëten geseght hebben, Want wy zijn oock
sijn geslachte.
29
Wy dan zijnde Godts geslachte, en moeten niet meynen dat
de Godtheyt gout, oft silver, ofte steen gelijck zy, welcke door menschen
konste ende bedenckinge gesneden zijn.
30 Godt dan de tijden der
onwetenheyt
overgesien hebbende,
verkondight nu allen menschen alomme dat sy haer bekeeren.
31 Daerom dat hy eenen dagh gestelt heeft, op welcken hy
den aerdtbodem
rechtveerdelick sal oordeelen, door
eenen man,
dien hy [daer toe ] geordineert heeft,
versekeringe [daer van ] doende aen allen, dewijle hy hem uyt de dooden opgeweckt heeft.
32 Als sy nu de opstandinge der dooden hoorden, spotteden sommige [daer mede :] ende sommige seyden, Wy sullen u wederom hier van hooren.
33 Ende alsoo is Paulus uyt het midden van haer wech gegaen.
34 Doch sommige mannen hingen hem aen, ende geloofden: onder welcke was oock Dionysius
Areopagita, ende een vrouwe met name Damaris, ende andere met deselve.
1 Paulus predickt Christum tot Thessalonica. 4 Sommige Ioden ende vele Griecken gelooven. 5 andere verwecken tegen haer oproer, ende trecken Iason voor de Overste der stadt. 10 Doch Paulus ende Silas ontkomen, ende reysen na Bereën, daer sy oock prediken. 11 ende vele de Schrift neerstelijck ondersoeckende worden geloovigh. 13 De Ioden van Thessalonica vervolgen hem oock aldaer, ’t volck beroerende. 14 maer de broeders geleyden Paulum tot Athenen. 16 alwaer hy hem ontstelt over de afgoderye. 18 ende wordt van sommige Epicureesche ende Stoische Philosophen bespot. 19 op de Richt-plaetse gebracht. 20 ende van sijne Heere naerder ondervraeght. 22 Waer over hy haer onderricht van de ydelheydt der afgoden, ende vande kennisse ende dienst des waren Godts, die hemel en aerde geschapen heeft ende regeert, welcken sy oock onbekent eenen altaer hadden op-gerecht. 30 Vermaent haer dan tot bekeeringe ende geloove in Christum , die van den dooden opgweckt, ende tot een Rechter der werelt gestelt is. 32 ’t welck sommige bespotteden, ende sommige geloofden, onder de welcke oock waren Dionysius Areopagita ende Damaris.
1 ENde door
Amphipolis ende
Apollonia [haren ] wegh ghenomen hebbende, quamen sy to
Thessalonica, alwaer een Synagoge der Ioden was.
2 Ende Paulus, gelijck hy gewoon was, ginck tot haer in, ende dry Sabbathen lanck handelde hy met haer
uyt de Schriften,
3 [De selve ]
openende, ende voor [oogen ] stellende,
dat de Christus moeste lijden ende opstaen uyt den dooden, ende dat dese Iesus is
de Christus, dien ick, [seyde hy ] u lieden verkondige.
4
Ende sommige uyt haer
geloofden, ende wierden Paulo ende Sile
toegevoecht, ende van
Godtsdienstige Griecken een groote menichte, ende van de voorneemste vrouwen
niet weynige.
5 Maer de Ioden
die ongehoorsaem waren
[dit ] benijdende, namen tot haer eenige boose mannen, uyt
de merckt-boeven, ende
maeckten dat het volck te hoope liep, ende beroerden de stadt: ende op het huys
Iasons
aenvallende, sochten sy’se
tot het volck te brengen.
6 Ende als sy’se niet en vonden, trocken sy Iason ende eenige broeders voor de Overste der stadt, roepende,
Dese, die de werelt
in roere hebben gestelt, zijn oock hier gekomen.
7 Welcke Iason in [sijn huys ] genomen heeft: ende alle dese doen tegen de
geboden des Keysers,
seggende datter
een ander Coninck is, [namelick ] eenen Iesus.
8 Ende sy beroerden de schare, ende de Overste der stadt, die dit hoorden.
9 Doch als sy van Iason ende de andere
vergenoeginge ontfangen hadden, lieten sy’se gaen.
10 Ende de broeders sonden terstont
des nachts Paulum ende Silam
wech na Bereen: welcke
daer gekomen zijnde gingen henen na de Synagoge der Ioden.
11 Ende dese waren
edelder dan die te Thessalonica waren, [als ] die
het woort ontfingen met alle
toegenegentheyt,
ondersoeckende dagelijcks
de Schriften, of dese dingen alsoo waren.
12 Vele dan uyt haer geloofden, ende der Grieckscher eerlijcke vrouwen ende der mannen niet weynige.
13 Maer als de Ioden van Thessalonica verstonden dat het woort Godts oock te Bereen van Paulo verkondight wiert, quamen sy oock daer,
ende
beweeghden de scharen.
14 Doch de Broeders sonden doe van stonden aen Paulum wech, dat hy ginge
als na de zee: maer Silas ende Timotheus bleven aldaer.
15 Ende die Paulum
geleydden brachten hem tot Athenen toe: ende
als sy bevel gekregen hadden aen Silam ende Timotheum, dat sy op het spoedighste tot hem souden komen, vertrocken sy.
16 Ende terwijle Paulus haer te Athenen verwachtede, wiert sijnen
geest in hem
ontsteken, siende dat de stadt
so zeer afgodisch was.
17 Hij
handelde dan in de Synagoge met de Ioden, ende met de gene die
Godtsdientigh waren, ende op de merckt alle dage met de gene
die [hem ] voor quamen.
18 Ende sommige van de
Epicureische ende
Stoische Philosophen streden met hem: ende sommige seyden, Wat wil doch dese
klapper seggen? Maer andere [seyden ], Hy schijnt een verkondiger te zijn van vremde Goden: om dat hy haer Iesum ende de opstandinge
verkondighde.
19 Ende sy namen hem, ende brachten [hem ] op de [plaetse genaemt]
Areopagus, seggende, Connen wy [niet ] weten welcke dese nieuwe leere zy, daer ghy van spreeckt?
20 Want
ghy brengt eenige vremde dingen voor onse ooren. Wy willen dan weten wat doch dit zijn wil.
21 (Die van Athenen nu alle, ende
de vremdelingen die haer daer onthielden , en besteden [haren ] tijt tot niet anders, dan om
wat nieuws te seggen ende te horen)
22 Ende Paulus staende in’t midden van de [plaetse genaemt] Areopagus, seyde, Ghy mannen van Athenen, ick
bemercke dat ghy allesins gelijck als
Godtsdienstiger zijt.
23 Want [de stadt ] doorgaende, ende aenschouwende uwe
heylighdommen, hebbe ick oock eenen altaer gevonden, op welcken
een opschrift stont, Den
onbekenden Godt . Desen dan dien ghy
niet kennende dient, verkondige ick u lieden.
24
De Godt die de werelt gemaeckt heeft, ende alles dat daer in is, dese zijnde een Heere des hemels ende der aerde,
en woont niet in tempelen met handen gemaeckt:
25 Ende en wort oock van menschen handen niet gedient, [als ]
yets behoevende,
alsoo hy selve allen het leven, ende den adem, ende alle dingen geeft.
26 Ende heeft uyt
eenen bloede het gansche
geslachte der menschen gemaeckt, om
op den geheelen aerdbodem te woonen,
bescheyden hebbende de tijden te voren geordineert, ende de bepalingen van hare wooninge.
27 Op dat sy den Heere souden soecken, of sy hem
immers
tasten ende vinden mochten: hoewel hy niet verre en is van een yegelick van ons.
28 Want
in hem leven wy, ende bewegen ons, ende
zijn wy: gelijck oock
eenige van uwe Poëten geseght hebben, Want wy zijn oock
sijn geslachte.
29
Wy dan zijnde Godts geslachte, en moeten niet meynen dat
de Godtheyt goudt, oft silver, ofte steen gelijck zy, welcke door menschen
konste ende bedenckingen gesneden zijn.
30 Godt dan de tijden der
onwetenheyt
overgesien hebbende,
verkondight nu allen menschen alomme dat sy haer bekeeren.
31 Daerom dat hy eenen dagh gestelt heeft, op welcken hy
den aerdtbodem
rechtveerdelijck sal oordelen, door
eenen man, pdien hy [daer toe ] geordineert heeft,
versekeringe [daervan ] doende aen allen, dewijle hy hem uyt de dooden opgeweckt heeft.
32 Als sy nu de opstandinge der dooden hoorden, spotteden sommige [daer mede ]: ende sommige seyden, Wy sullen u wederom hier van hooren.
33 Ende alsoo is Paulus uyt het midden van haer wech gegaen.
34 Doch sommige mannen hingen hem aen, ende geloofden: onder welcke was oock Dionysius
Areopagita, ende een vrouwe met name Damaris, ende andere met deselve.
